Choroby układu sercowo-naczyniowego (CVD) pozostają główną przyczyną śmiertelności w cukrzycy typu 1 (T1D). Klinicznie istotne powikłania CVD występują rzadko w wieku dziecięcym, jednak wczesne markery CVD i przedkliniczne zmiany mogą ujawniać się już w okresie dojrzewania. Podczas gdy w ostatnich latach dokonano znaczącego postępu w zmniejszeniu częstości występowania i leczeniu mikronaczyniowych powikłań T1D, brak jest podobnych obserwacji dla zmniejszenia powikłań makronaczyniowych. Gromadzone ostatnio dowody sugerują, że wyniki interwencji farmakologicznej z zastosowaniem statyn i inhibitorów ACE są zachęcające. Rośnie liczba dowodów podkreślających potrzebę podejścia do prewencji obejmującej całe życie od dzieciństwa. W artykule podsumowano dane dotyczące tradycyjnych i nowych czynników ryzyka CVD, możliwości nieinwazyjnej oceny zmian naczyniowych, przyszłe kierunki badań nad CVD u dzieci z T1D. Omówiono możliwości wczesnej identyfikacji, prewencji i leczenia czynników ryzyka CVD zgodnie z zaleceniami towarzystw naukowych.
Dział: Diabetologia
LADA (Latent Autoimmune Diabetes of Adults) pojawia się w wieku dorosłym i nie zawsze wymaga podawania insuliny od razu, czym odróżnia się od typowej cukrzycy typu 1. Mimo że ze względu na dominujący proces autoagresji według klasyfikacji zaliczana jest do cukrzycy typu 1, autorzy konsensusu z 2019 roku proponują odmienne jej leczenie. Leczenie to powinno opierać się na analizie stężenia C-peptydu, dla którego zaproponowano trzy przedziały. Proponowany we wspomnianym konsensusie plan leczenia i opieki nad pacjentami z LADA wpisuje się także w odmienności fenotypowe, jakie prezentują pacjenci. W artykule omówiono i skomentowano proponowane postępowanie w LADA.
Choroba otyłościowa jest chorobą przewlekłą, ze skłonnością do nawrotów. Jest ona istotnym problem stanowiącym zagrożenie dla zdrowia publicznego. Badania epidemiologiczne dowodzą, że otyłość skraca czas przeżycia chorych oraz zwiększa umieralność z wszystkich przyczyn. Poniższa praca stanowi przegląd aktualnych metod leczenia farmakologicznego choroby otyłościowej. Dane z badań obserwacyjnych potwierdzają skuteczność wszystkich metod leczenia. Obecnie w Polsce dostępne są trzy leki zarejestrowane do leczenia choroby otyłościowej: orlistat, preparat złożony naltrekson + bupropion i liraglutyd. Skuteczność leków przeciw otyłości jest dość znaczna, zwłaszcza w poprawie zaburzeń metabolicznych. Natomiast najbardziej długotrwałą i skuteczną poprawę zaburzeń metabolicznych oraz zmniejszenie śmiertelności chorych otyłych uzyskuje się stosując metody chirurgii bariatrycznej.
Celem pracy jest przedstawienie miejsca pochodnych sulfonylomocznika w leczeniu pacjentów z cukrzycą typu 2 w sposób praktyczny z uwzględnieniem przypadków klinicznych.
Why are we afraid of using metformin during pregnancy?
Neuropathy – the most challenging complication of diabetes
Neuropathy-the most challenging complication of diabetes
Analogi GLP-1 to leki inkretynowe coraz powszechniej stosowane w terapii pacjentów z cukrzycą typu 2, naśladujące działanie glukagonopodobnego peptydu 1. Poprzez stymulowanie wydzielania insuliny oraz wysublimowany i złożony mechanizm działania na ośrodki głodu i sytości leki te w formie wstrzyknięć podskórnych znajdują też zastosowanie w terapii choroby mającej już zasięg niemal pandemiczny – choroby otyłościowej (od 1975 roku odnotowano ponad trzykrotne zwiększenie epidemiologii otyłości na świecie, zaś w Polsce choruje na nią przeszło 8 milionów osób dorosłych, przy czym zdecydowana większość to otyłość prosta, spowodowana niezrównoważonym bilansem energetycznym, a zatem nadmierną podażą energii przyjmowanej z posiłkiem przy niedostatecznym jej wydatkowaniu). Niniejszy artykuł opisuje w krótki, acz rzeczowy sposób, jak analogi GLP-1 (na przykładzie jedynego zarejestrowanego w Polsce w leczeniu otyłości, tj. liraglutydu) mogą wpływać na przebieg terapii osób z nadmierną masą ciała oraz jakie są korzyści i ryzyko takiego leczenia – dzięki temu każdemu lekarzowi (a także i zainteresowanemu pacjentowi) łatwiej będzie podjąć decyzję o ewentualnym wdrożeniu takiego preparatu do codziennej praktyki.
Stale wzrastająca częstość występowania cukrzycy powoduje, że umiejętność jej skutecznego leczenia staje się niezwykle istotna. W świetle obecnej wiedzy, niezmiennie od wielu lat, zgodnie z zaleceniami wielu towarzystw naukowych metformina stanowi lek pierwszego rzutu w świeżo rozpoznanej cukrzycy typu 2 w połączeniu z dietą oraz wysiłkiem fizycznym, w monoterapii, a także w terapii skojarzonej z innym doustnym lekiem przeciwhiperglikemicznym, agonistą receptora GLP-1 lub insuliną. Co więcej powinna być ona zalecana na każdym etapie leczenia cukrzycy, o ile nie istnieją przeciwwskazania do stosowania lub objawy nietolerowania. Metformina oprócz swojego działania przeciwcukrzycowego oraz kardioprotekcyjnego, korzystnie wpływa na redukcję masy ciała oraz parametry gospodarki lipidowej przez co znajduje szerokie zastosowanie w leczeniu stanu przedcukrzycowego tj. nieprawidłowej glikemii na czczo (Impaired Fasting Glucose – IFG), nieprawidłowa tolerancji glukozy (Impaired Glucose Tolerance – IGT) lub obydwu zaburzeń jednocześnie, zespołów insulinooporności innych niż w przebiegu cukrzycy, a także zespołu policystycznych jajników.
W czasie ciąży w porównaniu do okresu przed ciążą występuje większe stężenie estrogenów, progesteronu i kortyzolu we krwi, które łącznie z intensywnym wydzielaniem laktogenu łożyskowego sprzyjają fizjologicznie występującej hiperinsulinemii i insulinooporności. Te zmiany w metabolizmie kobiety predysponują do wystąpienia hiperglikemii w ciąży. Wszystkie ciężarne kobiety powinny być diagnozowane w kierunku zaburzeń tolerancji glukozy. Wczesne rozpoznanie i leczenie cukrzycy ciążowej (GDM, Gestational Diabetes Mellitus) jest istotnym elementem profilaktyki powikłań cukrzycy ciążowej. Wyrównana cukrzyca ciążowa nie stanowi istotnego zagrożenia dla przebiegu ciąży, zdrowia matki i dziecka. Cukrzyca niepowikłana nie jest wskazaniem do porodu zabiegowego, jak również do przedwczesnego ukończenia ciąży.
Zaburzenia metabolizmu glukozy są przyczyną wielu schorzeń. Najczęściej w tym kontekście omawiane są schorzenia układu sercowo-naczyniowego, nerek, układu nerwowego czy narządu wzroku. Stosunkowo mało uwagi poświęcano schorzeniom układu oddechowego. Obecnie wiadomo, że zaburzenia metabolizmu glukozy stosunkowo wcześnie prowadzą do dysfunkcji układu oddechowego, stąd też wskazane jest wdrożenie monitorowania tego układu u wszystkich chorych z insulinoopornością i zaburzeniami homeostazy glukozy. Zwiększona u chorych z zaburzeniami homeostazy glukozy, nieenzymatyczna glikacja białek w śródmiąższu płuc prowadzi do rozwoju śródmiąższowej choroby płuc i do upośledzenia wymiany gazowej w pęcherzykach. Aktualnie konieczne jest również zwrócenie uwagi na zagrożenie, jakie niesie za sobą pandemia. Wiele wskazuje na to, że u chorych z zaburzeniami homeostazy glukozy takie zakażenie niesie za sobą szczególnie groźne skutki, stąd chorzy ci powinni być objęci szczególną ochroną.
Zalecenia kliniczne Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) z 2021 roku w znacznym stopniu zmieniły leczenie przeciwhiperglikemiczne pacjenta z cukrzycą typu 2. Dotychczasowe pytanie: „Co oprócz metforminy?” zostało zastąpione pytaniem: „Czy istnieje ryzyko sercowo-naczyniowe u chorego DM2?”. Pozytywne efekty kardiometaboliczne udokumentowane w licznych, najnowszych badaniach klinicznych, sprawiają, że agoniści receptora GLP-1 są kluczową grupą leków w terapii pacjentów z cukrzycą typu 2 z ryzykiem sercowo-naczyniowym. Według wytycznych Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego (American Diabetes Association – ADA) 2020 i tegorocznych zaleceń PTD u pacjenta z bardzo wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym w złożonej terapii świeżo rozpoznanej cukrzycy typu 2 lekiem z wyboru są m.in. agoniści receptora GLP-1.