Dział: Diabetologia

Zespół policystycznych jajników (PCOS) jest najczęściej występującą chorobą endokrynologiczną u kobiet w wieku rozrodczym. Jedną ze składowych tego zespołu jest insulinooporność, która wyraża się nieprawidłową odpowiedzią tkanek obwodowych na działanie insuliny w odniesieniu do metabolizmu węglowodanów, białek i tłuszczy. Częstość występowania zespołu policystycznych jajników w zależności od źródeł oraz przyjętych kryteriów rozpoznania waha się w szerokim zakresie od 5% do nawet 15% w populacjach o znacznym odsetku otyłych kobiet w wieku rozrodczym. Różnorodność objawów zespołu policystycznych jajników pod względem klinicznym, jak i hormonalnym czy metabolicznym powoduje trudności w jej jednoznacznym zdefiniowaniu. Do kryteriów rozpoznania PCOS zalicza się: zaburzenia rytmu krwawień miesięcznych lub brak miesiączki z przewlekłym brakiem owulacji (oligo/amenorrhea); kliniczne i/lub biochemiczne objawy hiperandrogenizacji; obraz jajnika policystycznego w badaniu ultrasonograficznym. Jednak przed postawieniem diagnozy ważne jest wykluczenie innych przyczyn hiperandrogenizmu. W zespole policystycznych jajników nie występuje jeden dominujący objaw kliniczny. Zespół ten jest według niektórych źródeł w literaturze nawet w 70% przyczyną niepłodności u kobiet. Leczenie pacjentek z PCOS powinno uwzględniać dominujące objawy oraz indywidualne oczekiwania samej pacjentki. Pod uwagę powinno się brać plany prokreacyjne oraz zapobieganie odległym konsekwencjom tego zespołu. W terapii pacjentek z zespołem policystycznych jajników do dyspozycji mamy zarówno metody farmakologiczne, jak i niefarmakologiczne.

Niedoczynność tarczycy jest jedną z najczęstszych endokrynopatii. Spowodowana jest ona głównie przez przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (choroba Hashimoto). Objawy niedoczynności tarczycy są bardzo różnorodne i zależą od wieku pacjenta, płci oraz chorób towarzyszących. Tyroksyna jest lekiem pierwszego rzutu u większości chorych z niedoczynnością tarczycy, niezależnie od jej przyczyny. Leczenie tyroksyną prowadzi do klinicznej i biochemicznej eutyreozy, a monitorowanie leczenia oparte jest na oznaczeniach stężenia TSH. Zalecana dawka tyroksyny oraz docelowe stężenie TSH zależą od przyczyny i ciężkości niedoczynności tarczycy, wieku chorego, płci, masy ciała oraz obecności chorób towarzyszących, ale najczęściej wynosi 1–2,5 mU/l. Docelowe TSH powinno być wyższe u chorych w starszym wieku z chorobami serca. Pełne dobowe zapotrzebowanie na tyroksynę wynosi 1,6–2 µg/kg masy ciała.

Choroby sercowo-naczyniowe są jedną z najczęstszych przyczyn zgonów na świecie. W ostatnich latach dokonał się duży postęp w dziedzinie leczenia tych schorzeń, jednocześnie coraz ważniejsza jest rola prewencji zdarzeń kardiometabolicznych. Aktualnie stosowaną skalą oceny ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych według najnowszych wytycznych jest karta SCORE 2, także w wersji dla pacjentów w starszym wieku. Jednym z najważniejszych czynników ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych na tle miażdżycy są lipoproteiny o średnicy < 70 nm, a ich główną frakcję stanowią lipoproteiny o niskiej gęstości (LDL-C). Pierwszorzędowym celem prewencji jest wciąż obniżenie stężenia LDL, ale drugorzędowym celem jest obecnie obniżenie stężenia cholesterolu nie HDL (nie-HDL-C), który jest zbiorem wszystkich lipoprotein z wyłączeniem lipoprotein o wysokiej gęstości (HDL). Na podstawie aktualnych badań wydaje się, że oznaczenie nie-HDL-C jest co najmniej tak samo przydatne jak LDL. W sytuacji wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego czy wyjściowo niskiego stężenia frakcji LDL wydaje się, że oznaczanie nie-HDL-C ma jeszcze większe zastosowanie.

Choroby układu sercowo-naczyniowego (CVD) pozostają główną przyczyną śmiertelności w cukrzycy typu 1 (T1D). Klinicznie istotne powikłania CVD występują rzadko w wieku dziecięcym, jednak wczesne markery CVD i przedkliniczne zmiany mogą ujawniać się już w okresie dojrzewania. Podczas gdy w ostatnich latach dokonano znaczącego postępu w zmniejszeniu częstości występowania i leczeniu mikronaczyniowych powikłań T1D, brak jest podobnych obserwacji dla zmniejszenia powikłań makronaczyniowych. Gromadzone ostatnio dowody sugerują, że wyniki interwencji farmakologicznej z zastosowaniem statyn i inhibitorów ACE są zachęcające. Rośnie liczba dowodów podkreślających potrzebę podejścia do prewencji obejmującej całe życie od dzieciństwa. W artykule podsumowano dane dotyczące tradycyjnych i nowych czynników ryzyka CVD, możliwości nieinwazyjnej oceny zmian naczyniowych, przyszłe kierunki badań nad CVD u dzieci z T1D. Omówiono możliwości wczesnej identyfikacji, prewencji i leczenia czynników ryzyka CVD zgodnie z zaleceniami towarzystw naukowych.

LADA (Latent Autoimmune Diabetes of Adults) pojawia się w wieku dorosłym i nie zawsze wymaga podawania insuliny od razu, czym odróżnia się od typowej cukrzycy typu 1. Mimo że ze względu na dominujący proces autoagresji według klasyfikacji zaliczana jest do cukrzycy typu 1, autorzy konsensusu z 2019 roku proponują odmienne jej leczenie. Leczenie to powinno opierać się na analizie stężenia C-peptydu, dla którego zaproponowano trzy przedziały. Proponowany we wspomnianym konsensusie plan leczenia i opieki nad pacjentami z LADA wpisuje się także w odmienności fenotypowe, jakie prezentują pacjenci. W artykule omówiono i skomentowano proponowane postępowanie w LADA.

Choroba otyłościowa jest chorobą przewlekłą, ze skłonnością do nawrotów. Jest ona istotnym problem stanowiącym zagrożenie dla zdrowia publicznego. Badania epidemiologiczne dowodzą, że otyłość skraca czas przeżycia chorych oraz zwiększa umieralność z wszystkich przyczyn. Poniższa praca stanowi przegląd aktualnych metod leczenia farmakologicznego choroby otyłościowej. Dane z badań obserwacyjnych potwierdzają skuteczność wszystkich metod leczenia. Obecnie w Polsce dostępne są trzy leki zarejestrowane do leczenia choroby otyłościowej: orlistat, preparat złożony naltrekson + bupropion i liraglutyd. Skuteczność leków przeciw otyłości jest dość znaczna, zwłaszcza w poprawie zaburzeń metabolicznych. Natomiast najbardziej długotrwałą i skuteczną poprawę zaburzeń metabolicznych oraz zmniejszenie śmiertelności chorych otyłych uzyskuje się stosując metody chirurgii bariatrycznej.

Celem pracy jest przedstawienie miejsca pochodnych sulfonylomocznika w leczeniu pacjentów z cukrzycą typu 2 w sposób praktyczny z uwzględnieniem przypadków klinicznych.

Why are we afraid of using metformin during pregnancy?