Dołącz do czytelników
Brak wyników

Diabetologia

26 sierpnia 2022

NR 31 (Sierpień 2022)

Farmakologiczne leczenie otyłości w świetle polskich zaleceń

0 9437

Choroba otyłościowa jest chorobą przewlekłą, ze skłonnością do nawrotów. Jest ona istotnym problem stanowiącym zagrożenie dla zdrowia publicznego. Badania epidemiologiczne dowodzą, że otyłość skraca czas przeżycia chorych oraz zwiększa umieralność z wszystkich przyczyn. Poniższa praca stanowi przegląd aktualnych metod leczenia farmakologicznego choroby otyłościowej. Dane z badań obserwacyjnych potwierdzają skuteczność wszystkich metod leczenia. Obecnie w Polsce dostępne są trzy leki zarejestrowane do leczenia choroby otyłościowej: orlistat, preparat złożony naltrekson + bupropion i liraglutyd. Skuteczność leków przeciw otyłości jest dość znaczna, zwłaszcza w poprawie zaburzeń metabolicznych. Natomiast najbardziej długotrwałą i skuteczną poprawę zaburzeń metabolicznych oraz zmniejszenie śmiertelności chorych otyłych uzyskuje się stosując metody chirurgii bariatrycznej.

Choroba otyłościowa jest chorobą złożoną, wieloczynnikową, spowodowaną stylem życia promującym dodatni bilans energetyczny i występującą u ludzi z genetyczną predyspozycją do otyłości. Charakteryzuje się zwiększeniem ilości tkanki tłuszczowej u mężczyzn powyżej 25%, a u kobiet powyżej 30% masy ciała, skłonnością do nawrotów i rozwojem powikłań dotyczących wielu narządów [1]. Dane epidemiologiczne Światowej Organizacji Zdrowia (WHO, Word Health Organization) pokazują, że liczba osób z otyłością stale rośnie, w 2016 r. 1,9 mld dorosłych (39%) światowej populacji miało nadwagę, z czego 650 mln (13%) otyłość [1].
W ostatniej dekadzie XX wieku zaobserwowano także zwiększenie częstości otyłości u dzieci. Podobnie w Polsce obserwuje się zwiększenie liczby osób z nadwagą i otyłością wraz z wiekiem: w populacji w wieku powyżej 65 lat częstość ta wzrosła aż do około 70%. W ostatnim pięcioleciu w Polsce stwierdzono 1,5% wzrost otyłości (z 17,5% do 19%). Zgodnie z NCD Risk Factor Collaboration w 2016 r. w Polsce wśród osób w wieku 20 lat i więcej 53% kobiet i 68% mężczyzn miało nadwagę, a 23% kobiet i 25% mężczyzn było otyłych. W przypadku osób poniżej 20. roku życia nadwagę miało 20% dziewcząt i 31% chłopców, a 5% dziewcząt i 13% chłopców było otyłych [3]. Z kolei z raportu Narodowego Funduszu Zdrowia Raport NFZ z 2019 roku „Cukier, otyłość, konsekwencje” zauważalnie zwiększyło się spożycie cukru w Polsce do 11,8 kg, przy czym o ile w ciągu ostatnich 10 lat (2008–2017) spadało spożycie nieprzetworzonego cukru, o tyle zauważalny był znaczący wzrost spożycia cukru pod innymi postaciami [4].
Zaburzenia metaboliczne występujące w otyłości, jak insulinooporność i hiperinsulinizm, zaburzenia lipidowe, hormonalne, pobudzenie aktywności układu adrenergicznego, stan prozakrzepowy i prozapalny, stanowią składowe zespołu metabolicznego. Klinicznymi konsekwencjami otyłości i zespołu metabolicznego są choroby sercowo-naczyniowe, udar mózgu, cukrzyca typu 2, stłuszczenie wątroby i upośledzenie jej funkcji, kamienie cholesterolowe w pęcherzyku żółciowym, uszkodzenie nerek, powikłania ze strony układu oddechowego, niektóre typy nowotworów, uszkodzenie i zmiany zwyrodnieniowe ze strony układu kostno-stawowego, a także zaburzenia psychiczne [5, 6]. 
Leczenie otyłości jest niestety trudne i długotrwałe. Wymaga konsekwencji i wytrwałości zarówno ze strony pacjenta, jak i zespołu leczącego. Celem leczenia jest redukcja masy ciała, poprawa zaburzeń metabolicznych oraz profilaktyka ponownego wzrostu masy ciała. Obecnie nie ma „cudownej tabletki”, dzięki której można zredukować masę ciała bez zmiany dotychczasowych nawyków. Dostępne metody leczenia otyłości obejmują modyfikację stylu życia wraz z ograniczeniami dietetycznymi i zwiększeniem aktywności fizycznej, terapię psychologiczną (behawioralną), leczenie farmakologiczne oraz operacyjne.
Wybór metody leczenia zależy od stopnia otyłości oraz oceny ryzyka chorób towarzyszących. Przy nadwadze (tzw. stan przedotyłościowy) bez obecności zaburzeń metabolicznych należy wdrożyć modyfikację stylu życia i dodatkowo wsparcie psychologiczne. Leczenie farmakologiczne należy wprowadzić zarówno w przypadku otyłości 0 stopnia, czyli braku powikłań przy już zwiększonym wskaźniku masy ciała (BMI > 30 kg/m2), jak i otyłości I i II stopnia, charakteryzujących się nieprawidłowym wskaźnikiem BMI > 25 kg/m2 i obecnością powikłań w stopniu umiarkowanym lub ciężkim (tabela 1). Leczenie chirurgiczne proponuje się pacjentowi przy nieskuteczności dotychczasowego postępowania zachowawczego lub w przypadku otyłości olbrzymiej (BMI > 40 kg/m2) [7, 8...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Choroby Cywilizacyjne w Praktyce Lekarskiej – Kardiologia i diabetologia"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Zniżki w konferencjach organizowanych przez redakcję
  • ...i wiele więcej!

Przypisy