Zastosowanie dapagliflozyny na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat stało się terapią modyfikującą rokowanie sercowo-naczyniowe i nerkowe u pacjenta z cukrzycą typu 2 (T2D). Badanie
DECLARE-TIMI 58 ugruntowało kluczową rolę w redukcji hospitalizacji z powodu niewydolności serca (HHF) i w nefroprotekcji u chorych z T2D, natomiast badanie DAPA-CKD rozszerzyło perspektywę nefroprotekcji także u pacjentów bez cukrzycy. Aktualizacja wytycznych European Society of Cardiology (ESC) 2023 w leczeniu niewydolności serca (HF) (klasa I/A w całym spektrum frakcji wyrzutowej lewej komory [LVEF]) i wytyczne ESC 2023 dotyczące chorych z cukrzycą, a także wytyczne Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego z 2025 r. (rekomendacja rozważania inhibitorów kotransportera sodowo-glukozowego 2, w tym dapagliflozyny przy rozpoczynaniu farmakoterapii T2D) ugruntowały jej miejsce. W Polsce od 1 października 2025 r. poszerzono wskazania refundacyjne, co przekłada się na łatwiejszy dostęp do leczenia. W praktyce klinicznej oznacza to, że u pacjentów z T2D i bardzo wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, a także u chorych z HF czy PChN, dapagliflozyna powinna być rozważana wcześnie jako terapia modyfikująca rokowanie, z odpowiednią edukacją i monitorowaniem leczenia.
Dział: Diabetologia
Ewolucja insulinoterapii bazalnej jest świadectwem nieustannego dążenia do naśladowania fizjologicznego wydzielania insuliny przy jednoczesnej maksymalizacji bezpieczeństwa terapii. Analogi insuliny ultradługo działające, zarówno te podawane raz na dobę (insulina degludec), jak i raz w tygodniu (insulina icodec), stanowią przełom w tym dążeniu. Dzięki unikatowym mechanizmom farmakokinetycznym charakteryzują się one bezprecedensową stabilnością i przewidywalnością profilu działania, co przekłada się na udowodnioną w badaniach klinicznych istotną redukcję ryzyka hipoglikemii, zwłaszcza nocnej i ciężkiej. Niniejszy artykuł przedstawia farmakologiczne podstawy działania tych cząsteczek, analizuje kluczowe dowody kliniczne z programów badawczych SWITCH, DEVOTE i ONWARDS oraz omawia ich implementację w codziennej praktyce w świetle najnowszych Zaleceń Klinicznych Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) na 2025 r. Podkreśla się, że potencjał tych nowoczesnych terapii jest w pełni wykorzystywany poprzez zindywidualizowane podejście, dopasowujące profil farmakodynamiczny analogu do typu cukrzycy, stylu życia i celów terapeutycznych pacjenta.
Sztuczna inteligencja (AI) stanowi przełom w świecie medycyny. Nowoczesne technologie w diabetologii bazują obecnie na opartych na AI algorytmach oraz uczeniu maszynowym. Wedle aktualnych wytycznych towarzystw, na bazie których prowadzona jest diagnostyka, leczenie, edukacja oraz wiele innych aspektów holistycznej opieki nad pacjentem z cukrzycą stanowią dziś standard postępowania. Osobiste pompy insulinowe, systemy ciągłego monitorowania glikemii, nowoczesne aplikacje i programy, użyteczne zarówno dla pacjentów, jak i członków diabetologicznego zespołu terapeutycznego, to tylko nieliczne ze spektakularnych osiągnięć medycyny. Nie byłyby one możliwe, gdyby nie udział AI. Kluczową rolę w efektywnym wykorzystaniu zdobyczy technologicznych przez pacjenta stanowi nadzór ze strony profesjonalistów – lekarzy, pielęgniarek, edukatorów, psychologów czy dietetyków. Sztuczna inteligencja towarzyszy nam już dziś i pomaga w optymalizacji efektów terapeutycznych oraz poprawie jakości codziennego życia naszych pacjentów. Przyszłość niesie ogromne nadzieje w zakresie jej szerszego zastosowania w pracy z osobami z cukrzycą.