Choroby sercowo-naczyniowe pozostają główną przyczyną zgonów na świecie, a nadciśnienie tętnicze jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka. W 2024 r. Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne oraz Europejskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego opublikowały zaktualizowane wytyczne dotyczące diagnostyki i leczenia nadciśnienia tętniczego, które zastąpiły dokument z 2018 r.
Dział: Kardiologia
Dyslipidemia, definiowana jako nieprawidłowy poziom lipidów we krwi, jest jednym z kluczowych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych (ang. cardiovascular diseases – CVD), między innymi miażdżycy, zawału serca oraz udaru mózgu. Nowe wytyczne wprowadzają istotne zmiany w diagnostyce, leczeniu oraz strategiach prewencji, które mają na celu zmniejszenie ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych u naszych pacjentów.
Zespół metaboliczny jest znanym czynnikiem chorobowości i śmiertelności związanym z chorobami układu sercowo-naczyniowego, stanowiącym istotny problem zdrowia publicznego. W artykule dokonano krótkiego przeglądu obrazu klinicznego zespołu metabolicznego, jego składowych i powiązań między nimi oraz możliwych powikłań. Na podstawie ostatnio opublikowanych wytycznych przedstawiono tez pokrótce strategie leczenia i profilaktyki.
Prawie 1/3 dorosłych Polaków choruje na nadciśnienie tętnicze, przy czym ponad 20% kobiet i 40% mężczyzn nie zdaje sobie z tego sprawy. Problem nasila się wraz z wiekiem i po 64. roku życia dotyczy już 2/3 mężczyzn i 80% kobiet. Rozpoznanie nadciśnienia tętniczego nie jest trudne, ale to dopiero połowa sukcesu. Konieczne jest skuteczne leczenie – takie, które pozwala osiągnąć prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego. Jak walczyć z nadciśnieniem oraz jakie konsekwencje niesie za sobą ta choroba, mówi dr n. med. Tomasz Deptuch, kardiolog American Heart of Poland.
Beta-blokery, w tym bisoprolol, są kluczowymi lekami stosowanymi w terapii zaburzeń rytmu serca, takich jak migotanie przedsionków, częstoskurcze nadkomorowe oraz arytmie niedokrwienne. Dzięki selektywnemu działaniu na receptory β1 bisoprolol skutecznie kontroluje częstość rytmu serca, zwalnia przewodnictwo przedsionkowo-komorowe oraz zmniejsza zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen. Jego wysoka selektywność minimalizuje ryzyko działań niepożądanych, co czyni go preferowanym lekiem u pacjentów z chorobami układu oddechowego. Bisoprolol jest szczególnie skuteczny w leczeniu migotania przedsionków oraz w prewencji epizodów częstoskurczu nadkomorowego, a także zmniejsza ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych. Dzięki swojej skuteczności i bezpieczeństwu bisoprolol odgrywa istotną rolę w nowoczesnej terapii zaburzeń rytmu serca.
Choroba naczyń wieńcowych, choroby tętnic obwodowych oraz udary mózgu najczęściej spowodowane są współwystępującą choroba miażdżycową. Mimo stosowania tradycyjnej terapii przeciwpłytkowej, opartej na kwasie acetylosalicylowym (ASA), u części pacjentów nadal występują incydenty niedokrwienne, takie jak zawały serca i udary. Nowoczesne podejścia skupiają się na połączeniu ASA z terapią przeciwkrzepliwą, szczególnie rywaroksabanem w małej dawce (2,5 mg dwa razy dziennie), co wykazało skuteczność w redukcji incydentów niedokrwiennych. Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) zalecają, aby rozważyć stosowanie takiej terapii skojarzonej u pacjentów z wysokim ryzykiem niedokrwienia, ale przy niskim ryzyku krwawienia. Leczenie takie należy rozważyć szczególnie u osób z cukrzycą, przewlekłą chorobą nerek oraz wielonaczyniową chorobą naczyń wieńcowych. Terapia skojarzona ASA z rywaroksabanem przynosi największe korzyści pacjentom z przewlekłą chorobą miażdżycową o wysokim ryzyku, umożliwiając skuteczniejszą prewencję wtórną.
Choroby kardiologiczne pozostają wyzwaniem dla systemu opieki zdrowotnej. Odpowiednia kontrola czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych jest kluczowa z punktu widzenia rokowania pacjentów, szczególnie w grupie osób po przebytym zawale serca. Obecnie dostępny jest szereg substancji obniżających stężenie cholesterolu, jednak ich wykorzystanie w codziennej praktyce jest nadal zbyt małe. Zalecenie połączeń lekowych dwóch molekuł w jednej tabletce może przełożyć się na lepsze stosowanie się do rekomendacji medycznych przez pacjentów.
Zabiegi stymulacji fizjologicznej pęczka Hisa i jego lewej odnogi to szansa dla pacjentów kardiologicznych na powrót do zdrowia. Ta innowacyjna procedura medyczna realizowana jest już na Oddziale Polsko-Amerykańskich Klinik Serca Grupa American Heart of Poland w Szpitalu Powiatowym im. Edmunda Biernackiego w Mielcu. Serce, aby mogło skutecznie się kurczyć, potrzebuje odpowiedniego sterowania i wyzwalania skurczów przez tzw. system bodźcoprzewodzący, do którego należy m.in. struktura nazwana pęczkiem Hisa. Jeśli jeden z elementów zawodzi i serce nie kurczy się prawidłowo, z pomocą przychodzi sztuczna stymulacja, czyli wszczepienie rozrusznika bezpośrednio w układ bodźcoprzewodzący serca, pozwalając na przywrócenie fizjologicznego skurczu jego komór. Na Oddziale Polsko-Amerykańskich Klinik Serca w Mielcu zabiegi stymulacji pęczka Hisa oraz lewej odnogi pęczka Hisa są realizowane w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia.
Schorzenia sercowo-naczyniowe (ang. cardiovascular – CV) są główną przyczyną zgonów w Polsce. Do tej grupy chorób zalicza się wiele problemów medycznych, które są często spowodowane procesami miażdżycowymi w naczyniach krwionośnych. W przypadku hipercholesterolemii lekami pierwszego rzutu są inhibitory enzymu reduktazy HMG-CoA (statyny), w tym pitawastatyna. Wskazania do włączenia pitawastatyny, podobnie jak innych statyn, obejmują terapię hipercholesterolemii pierwotnej, hiperlipidemii mieszanej, hipercholesterolemii rodzinnej u osób dorosłych i dzieci w wieku ≥ 6 lat. Dzięki obniżeniu stężenia cholesterolu frakcji LDL można zapobiegać występowaniu niekorzystnych zdarzeń CV u pacjentów, u których ryzyko CV jest podwyższone. Szczególnie dobrze jest zastosować lek u chorych z zespołem metabolicznym, ponieważ wykazuje on neutralność metaboliczną. Pitawastatyna powinna być przyjmowana razem z odpowiednią dietą. Omawiany lek jest stosowany doustnie, raz dziennie, niezależnie od posiłków, o dowolnej porze dnia. Stosowana dawka to 1–4 mg/dobę; jest dopasowywana do wyjściowego stężenia cholesterolu frakcji lipoprotein niskiej gęstości (LDL), założonego celu terapeutycznego i reakcji pacjenta na leczenie.
Niewydolność serca (HF) jest zespołem klinicznym charakteryzującym się występowaniem objawów takich jak duszność, zmęczenie i obrzęki. Nieprawidłowości w strukturze lub funkcji mięśnia sercowego, w konsekwencji prowadzące do podwyższonego ciśnienia wewnątrzsercowego i zmniejszenia pojemności minutowej serca, są przyczyną HF. Na całym świecie na HF cierpi około 26 milionów osób, co zwiększa koszty opieki zdrowotnej i obniża jakość życia pacjentów. Przyczyny HF w krajach rozwiniętych to głównie przewlekły zespół wieńcowy oraz nadciśnienie tętnicze. Algorytmy zawarte w wytycznych ESC pozwalają z dużym prawdopodobieństwem ustalić rozpoznanie HF w krótkim czasie. Diagnostyka HF opiera się na ocenie czynników ryzyka, objawów, badaniach EKG, echokardiograficznym oraz oznaczeniu peptydów natriuretycznych. HF klasyfikowana jest według frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF), wyróżniając niewydolność serca z obniżoną frakcją wyrzutową lewej komory ≤ 40% (HFrEF), z łagodnie obniżoną frakcją wyrzutową powyżej 40% ale poniżej 50% (HFmrEF), niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową lewej komory ≥50% (HFpEF). Farmakoterapia HF obejmuje β-adrenolityki, ACEI/ARNI, MRA i SGLT2i, a także diuretyki w razie cech przewodnienia. Personalizowane leczenie ma na celu zmniejszenie objawów, poprawę jakości życia oraz zapobieganie ponownym hospitalizacjom. Niezmiernie istotne jest wczesne wdrożenie pełnej farmakoterapii niewydolności serca, a także jej szybka intensyfikacja.
Trimetazydyna jest znanym i sprawdzonym lekiem w terapii uzupełniającej u chorych z przewlekłym zespołem wieńcowym (ang. chronic coronary syndrome – CCS). Na podstawie wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego dotyczących CCS należy rozważyć włączenie trimetazydyny jako leczenia drugiego rzutu, aby zredukować częstość występowania objawów dławicy i poprawić tolerancję wysiłku u chorych, u których leczenie za pomocą β‑adrenolityków, blokerów kanału wapniowego i długo działających azotanów jest źle tolerowane, przeciwwskazane lub niewystarczające do opanowania objawów dławicowych. Ponadto można rozważyć stosowanie trimetazydyny jako leczenia pierwszego rzutu w celu zmniejszenia częstości napadów dławicy i poprawy tolerancji wysiłku u pacjentów z wolną czynnością serca i niskim ciśnieniem tętniczym.
Nadciśnienie tętnicze (HA) nadal pozostaje jednym z wiodących czynników ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego. Opóźnienie optymalnej farmakoterapii HA o ponad 2,7 miesiąca wiąże się ze wzrostem niekorzystnych zdarzeń sercowo-naczyniowych i zgonu o 18%. Aktualne zalecenia wskazują terapię skojarzoną jako optymalny sposób leczenia, pozwalający na osiągnięcie docelowych wartości ciśnienia tętniczego u większości chorych. Wśród licznych leków hipotensyjnych na szczególną uwagę zasługują zwłaszcza te o długim czasie działania oraz metabolicznie obojętne. To właśnie te cząsteczki gwarantują wysoką skuteczność leczenia przy jednoczasowym niskim ryzyku wystąpienia działań niepożądanych, zwłaszcza w grupie chorych z zaburzeniami lipidowymi oraz węglowodanowymi.