Witamina D, poza kluczową rolą w utrzymaniu homeostazy wapniowo-fosforanowej, wykazuje szerokie działanie plejotropowe wynikające z obecności receptora witaminy D (VDR) w licznych tkankach, w tym komórkach układu odpornościowego. Aktywna postać witaminy D moduluje zarówno odporność wrodzoną, jak i nabytą, wpływając na aktywność monocytów, makrofagów, komórek dendrytycznych oraz limfocytów T i B, a także na produkcję cytokin pro- i przeciwzapalnych. Wyniki badań eksperymentalnych i obserwacyjnych wskazują, że niedobór witaminy D może stanowić jeden z potencjalnych czynników związanych z rozwojem nadciśnienia tętniczego, miażdżycy, niewydolności serca i cukrzycy typu 2, głównie poprzez wpływ na przewlekły stan zapalny, stres oksydacyjny, funkcję śródbłonka oraz aktywność układu renina–angiotensyna–aldosteron. Jednocześnie wyniki randomizowanych badań klinicznych nie potwierdziły jednoznacznych korzyści z rutynowej suplementacji witaminy D w prewencji zakażeń ani chorób sercowo-naczyniowych i metabolicznych w populacji ogólnej. Wyjątek stanowią osoby ze stanem przedcukrzycowym obciążone wysokim ryzykiem progresji do cukrzycy typu 2, u których aktualne wytyczne Endocrine Society sugerują empiryczną suplementację witaminy D jako uzupełnienie modyfikacji stylu życia. Aktualne wytyczne zalecają identyfikację osób z grup ryzyka, oznaczanie stężenia 25-hydroksywitaminy D [25(OH)D] wyłącznie w uzasadnionych klinicznie sytuacjach oraz prowadzenie suplementacji zgodnie z obowiązującymi rekomendacjami. Celem postępowania powinno być wyrównanie niedoboru i utrzymanie prawidłowego statusu witaminy D, a nie stosowanie jej jako uniwersalnej metody zapobiegania chorobom przewlekłym.
Autor: Dariusz Stencel
Choroby układu sercowo-naczyniowego oraz nowotwory pozostają głównymi przyczynami zachorowalności i śmiertelności na świecie. W ostatnich dekadach, dzięki postępowi w onkologii, przeżywalność pacjentów znacząco wzrosła, co uwydatniło problem długoterminowych powikłań sercowo-naczyniowych związanych z leczeniem przeciwnowotworowym. Związek między tymi grupami chorób ma charakter złożony i wielokierunkowy – obejmuje wspólne czynniki ryzyka, mechanizmy patofizjologiczne oraz toksyczne działanie terapii onkologicznych. W artykule przedstawiono aktualny stan wiedzy dotyczący współzależności między chorobami układu sercowo-naczyniowego a nowotworami, patogenezę kardiotoksyczności, strategie profilaktyczne i terapeutyczne oraz znaczenie współpracy interdyscyplinarnej pomiędzy kardiologiem
i onkologiem.
Zespół metaboliczny jest znanym czynnikiem chorobowości i śmiertelności związanym z chorobami układu sercowo-naczyniowego, stanowiącym istotny problem zdrowia publicznego. W artykule dokonano krótkiego przeglądu obrazu klinicznego zespołu metabolicznego, jego składowych i powiązań między nimi oraz możliwych powikłań. Na podstawie ostatnio opublikowanych wytycznych przedstawiono tez pokrótce strategie leczenia i profilaktyki.
Zjawisko narkomanii, uzależnienie od używek i środków odurzających oraz przyjmowanie tzw. dopalaczy jest coraz powszechniejsze i przyczynia się do poważnych następstw zdrowotnych i społecznych. Mniej znanym niekorzystnym efektem stosowania tych substancji jest działanie kardiotoksyczne, prowadzące do zburzeń układu sercowo-naczyniowego. Obejmują one bezpośrednie działanie toksyczne na mięsień sercowy, prowadzące nawet do zawału, zaburzenia rytmu, wahania ciśnienia tętniczego, czy występowanie zmian zakrzepowych. Znajomość mechanizmów ich powstawania ma istotne znaczenie dla całego procesu terapii i wychodzenia z uzależnienia.
Magnez jest jednym z najważniejszych pierwiastków w organizmie człowieka, biorącym udział w wielu procesach fizjologicznych. Stężenie magnezu w organizmie jest wypadkową jego spożycia w diecie, wchłaniania w przewodzie pokarmowym, funkcjonowania i struktury wielu tkanek, w których jest magazynowany oraz procesów wydalania, ulegających zaburzeniu w zaburzeniach czynności nerek. Z uwagi na liczne, swoiste funkcje, magnez nie może być zastąpiony żadnym innym pierwiastkiem, dlatego należy dążyć do utrzymania odpowiedniego stężenia tego pierwiastka w organizmie w stanach fizjologii i patologii. Jedną z metod dostarczania magnezu jest jego suplementacja przy użyciu odpowiednich preparatów. Warto zadbać o to, aby stosowane suplementy pochodziły od renomowanych producentów, przeszły odpowiednie badania jakości i nie zawierały niepożądanych dodatków. W artykule omówiono najważniejsze funkcje magnezu w organizmie człowieka oraz zaburzenia związane z jego niedoborami.
Nadwaga i otyłość stanowią coraz większy problem cywilizacyjny na całym świecie, także w krajach europejskich, w tym w Polsce, która mieści się pośrodku skali w Europie. Nieprawidłowe zwiększenie masy ciała wpływa niekorzystnie na stan zdrowia i rozwój młodego organizmu. Zwiększa także ryzyko występowania dodatkowych chorób, które utrzymuje się także w wieku dorosłym. Choroby te należą do grupy częstszych przyczyn chorobowości i śmiertelności. Jedną z ważniejszych grup tych powikłań stanowią choroby układu sercowo-naczyniowego, takie jak nadciśnienie, miażdżyca, niewydolność serca, zaburzenia rytmu i inne. Wobec powyższego działania prewencyjne i interwencyjne u dzieci i młodzieży z otyłością odgrywają niezwykle istotną rolę, ograniczając powikłania i umożliwiając zmniejszenie liczby zgonów z ich powodu. Ważnym elementem leczenia i profilaktyki nadwagi i otyłości jest aktywność fizyczna. Wywołuje ona korzystne działanie na stan fizyczny organizmu, ale też na psychikę i stan emocjonalny. Opracowano jakościowe i ilościowe wytyczne dotyczące aktywności fizycznej u dzieci i młodzieży z nadwagą i otyłością. Różne formy aktywności pozawalają na indywidualizację postępowania, a przez to zwiększenie jego skuteczności.