Dołącz do czytelników
Brak wyników

Diabetologia , Otwarty dostęp

4 czerwca 2021

NR 26 (Maj 2021)

Przegląd najczęściej stosowanych aplikacji mobilnych dla diabetyków

90

Aplikacje mobilne dla diabetyków ułatwiają samodzielne zarządzanie cukrzycą, umożliwiają przesyłanie raportów personelowi medycznemu oraz interakcję między użytkownikiem a personelem medycznym. Rynek aplikacji mobilnych wspierających osoby z cukrzycą rozwija się bardzo dynamicznie, jednakże dostępne dowody dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności mobilnych aplikacji zdrowotnych, zwłaszcza w przypadku aplikacji dla diabetyków, są nadal ograniczone. W artykule zawarto przegląd badań oceniających skuteczność aplikacji mobilnych dla diabetyków, jak również przegląd aplikacji do zarządzania cukrzycą, aplikacji żywieniowych oraz wspierających wysiłek fizyczny. 

Aplikacje mobilne stanowią wyjątkową okazję, aby pomóc pacjentom poprawić przestrzeganie zadań związanych z samodzielnym zarządzaniem cukrzycą, takich jak: regularne przyjmowanie leków i insuliny, częste kontrole glikemii, ścisłe zarządzanie dietą i konsekwentne ćwiczenia. Aplikacje mobilne dla osób z cukrzycą nie tylko ułatwiają codzienne życie pacjenta, ale również umożliwiają przesyłanie informacji zwrotnej personelowi medycznemu oraz interakcję między użytkownikiem a personelem medycznym [1]. Coraz częstsze występowanie cukrzycy w połączeniu z rosnącym globalnym niedoborem pracowników służby zdrowia wymusza konieczność opracowania nowych metod świadczenia opieki diabetologicznej, aby rozszerzyć dostęp do opieki oraz zmniejszyć obciążenie osób chorych na cukrzycę. Powstają propozycje wirtualnych klinik diabetologicznych, w których komunikacja między pacjentem a pracownikami medycznymi byłaby prowadzona za pomocą aplikacji medycznych. Znaczenie korzystania z telezdrowia i technologii cyfrowej w opiece nad pacjentem z cukrzycą staje się szczególnie istotne w kontekście globalnej pandemii koronawirusa SARS-CoV-2 [2].
Wobec rosnącego rynku aplikacji mobilnych dla osób z cukrzycą opublikowano wspólny raport The European Association for the Study of Diabetes (EASD) oraz The American Diabetes Association (ADA) Diabetes Technology Working Group [3]. W raporcie przeprowadzono analizę korzyści i potencjalne zagrożenia związane ze stosowaniem aplikacji mobilnych. Regularne komunikowanie się z chorymi na cukrzycę i monitorowanie danych dotyczących glikemii daje pracownikom służby zdrowia możliwość monitorowania oraz poprawy jakości opieki i wyników zdrowotnych pacjentów. Dostępność komercyjnych aplikacji do samodzielnego leczenia cukrzycy szybko rośnie, co utrudnia pacjentom i pracownikom medycznym dostęp do informacji o opcjach aplikacji. Personel medyczny powinien być stale szkolony, aby być na bieżąco z rynkiem aplikacji cyfrowych dla diabetyków. Potencjalnie wątpliwe dane i/lub opinia medyczna z mobilnej aplikacji medycznej mogą być niezgodne z wytycznymi klinicznymi dotyczącymi leczenia cukrzycy u danego pacjenta. Niewielka liczba dostępnych aplikacji bazuje na dowodach naukowych i ma znak jakości (zatwierdzenie Food and Drug Administration – FDA
lub oznakowanie CE – Conformité Européenne) [4]. Działanie większości aplikacji mobilnych nie zostało zbadane w badaniach z randomizacją, na co wpływa szereg czynników:

POLECAMY

  • produkt nigdy nie jest „zamrażany” w czasie jak lek - twórcy programów stale ulepszają swoje aplikacje,
  • nawet trzymiesięczne badanie z randomizacją będzie prawdopodobnie obejmowało co najmniej dwa lata od koncepcji do publikacji, co jest zbyt długim okresem czasu w szybko rozwijającym się obszarze. 

Wyniki analizy działania około 370 aplikacji dla diabetyków (2018) wskazują na szereg różnic pomiędzy dostępnymi aplikacjami: 

  • wszystkie aplikacje rejestrowały glikemię,
  • większość z nich nie zapewniała wsparcia w podejmowaniu decyzji w czasie rzeczywistym ani edukacji dostosowanej do sytuacji w zakresie samodzielnej regulacji glikemii,
  • około 1/3 aplikacji miała wyznaczone cele i przypomnienia o mierzeniu glikemii i rejestrowaniu HbA1c,
  • około 1/3 aplikacji ostrzegała użytkowników przed hipoglikemią lub hiperglikemią, 
  • tylko 10% aplikacji przeszkoliło użytkowników w zakresie zarządzania glikemią [5]. 

Urządzenia dla diabetyków są coraz częściej łączone bezprzewodowo ze sobą oraz z czytnikami wyświetlającymi dane. Zagrożenia dla dokładnego przepływu informacji i poleceń mogą wpływać na działanie tych urządzeń i narazić ich użytkowników na ryzyko powikłań zdrowotnych. Cyberbezpieczeństwo urządzeń dla diabetyków jest niezbędne do zachowania poufności, integralności i dostępności danych i poleceń [6]. Dane przechowywane w aplikacjach danych zdrowotnych powinny być wystarczająco zaszyfrowane, aby zapobiec atakom hakerskim. Twórcy aplikacji powinni wdrożyć i w pełni ujawniać użytkownikom swoją politykę prywatności oraz umożliwić użytkownikom pełną kontrolę nad danymi, które chcą udostępniać stronom trzecim. Badanie z 2014 r. dotyczące aplikacji dla diabetyków na smartfony z systemem Android wykazało, że te aplikacje rutynowo udostępniały informacje stronom trzecim [7]. 
W swoim raporcie dotyczącym aplikacji mobilnych EASD/ADA przedstawiła listę zaleceń dla agencji regulacyjnych, firm produkcyjnych, międzynarodowych i krajowych stowarzyszeń zawodowych, instytucji finansujących, naukowców, pracowników służby zdrowia i osób chorych na cukrzycę. Można je podzielić na następujące tematy:

  • bardziej systematyczne i uporządkowane wytyczne dotyczące tworzenia i oceny cyfrowych aplikacji zdrowotnych,
  • poprawa spójności i dostępności raportów bezpieczeństwa oraz dokumentacji aplikacji,
  • większe inwestycje w gromadzenie danych klinicznych w celu dostarczenia dowodów na temat cyfrowych interwencji zdrowotnych,
  • zwiększona dostępność dla wszystkich populacji konsumentów do poufnego i bezpiecznego korzystania z aplikacji mobilnych dla diabetyków,
  • lepsza komunikacja i współpraca między grupami interesariuszy.

Przegląd badań oceniających skuteczność aplikacji mobilnych dla diabetyków

Metaanaliza badań klinicznych (2018) dotyczących skuteczności aplikacji na telefony komórkowe w modyfikowaniu stylu życia w różnych podtypach cukrzycy wykazała znaczące statystycznie obniżenie średniego poziomu HbA1c jedynie u chorych na cukrzycę typu 2 stosujących aplikacje (–0,48 [95% CI –0,69; –0,28], p < 0,01). W grupie pacjentów z typem 1 cukrzycy krótkoterminowe badania (n = 4) wykazały nieistotne statystycznie obniżenie poziomu HbA1c (–0,09 [95% CI –0,34; 0,15], p = 0,18). Jedynie w jednym długoterminowym badaniu wykazano istotną statystycznie redukcję HbA1c (–0,78 [95% CI –1,30; –0,26], p < 0,01). Metaanaliza oparta na dwóch badaniach oceniających pacjentów ze stanem przedcukrzycowym nie wykazała statystycznie istotnego wpływu stosowania aplikacji mobilnych na HbA1c (–0,03 [95% CI –0,17 do 0,11], p = 0,67). 
W 12-tygodniowym badaniu oceniano wpływ na HbA1c osób z cukrzycą typu 2 i HbA1c ≥ 7,5% (58 mmol/mol) aplikacji mobilnej z coachingiem prowadzonej przez certyfikowanego edukatora diabetologicznego (One Drop | Mobile and One Drop | Experts, Informed Data Systems, Inc, New York, NY). Aplikacja ułatwiła śledzenie samokontroli cukrzycy oraz zawierała plik z programem edukacji diabetologicznej. Uczestnicy (n = 146) byli w wieku 52±9 lat, z wieloletnią cukrzycą i średnią początkową wartością HbA1c 9,87%±2,0 (84 mmol/mol). U osób, które ukończyły badanie, średnia wartość HbA1c poprawiła się o –0,86% (n = 127). Większą redukcję HbA1c o −0,96% obserwowano wśród pacjentów korzystających z aplikacji oraz programu coachingowego (n = 93). 
Przegląd systematyczny (2020) analizujący wyniki z istniejących sześciu wcześniejszych metaanaliz dotyczących wpływu aplikacji mobilnych na HbA1c, masę ciała i BMI wykazał ogólny wpływ (–0,79 [95% CI −1,17; −0,42]), co pokazuje łączny korzystny wpływ tych interwencji w zakresie zdrowia. Chociaż skuteczność interwencji różniła się znacznie w zależności od badania, we wszystkich przeglądach systematycznych stwierdzono, że stosowanie aplikacji mobilnych może poprawić stan zdrowia pacjentów w porównaniu ze standardową opieką, zwłaszcza w zakresie kontroli glikemii (od –0,3% do –0,5% zmniejszenie stężenia HbA1c) i redukcji masy ciała (od –1,0 kg do –2,4 kg masy ciała).
Metaanaliza (2019) oceniająca skuteczność stosowania aplikacji mobilnych w opiece nad pacjentami z typem 1 cukrzycy w 8 badaniach (602 pacjentów) wykazała statystycznie znaczącą redukcję średniej HbA1c w grupie z interwencją (−0,25 [95% CI − 0.41; − 0,09], p = 0,003). Wpływ aplikacji mobilnych na redukcję HbA1c był zależny od wieku, rodzaju i czasu trwania interwencji. Nie obserwowano istotnej statystycznie różnicy w wartości HbA1c u osób młodych (−0,05 [95% CI − 0,43, 0,33], p=0,80). Natomiast w grupie dorosłych stosowanie aplikacji mobilnych istotnie statystycznie redukowało HbA1c (−0,29 [95% CI − 0,47, − 0,11], p = 0,001). Wykorzystanie SMS-ów jako interwencji nie wiązało się ze znaczącym spadkiem HbA1c (–0,20 [95% CI – 0,73; 0,32], p = 0,44), natomiast poziomy HbA1c były lepiej kontrolowane przy użyciu aplikacji na telefony komórkowe (–0,25 [95% CI – 0,42, – 0,08], p = 0,003). Wyniki wykazały istotne obniżenie poziomu HbA1c w grupie z interwencjami trwającymi dłużej niż 6 miesięcy (–0,29 [95% CI – 0,46, – 0,11], p = 0,001). W grupie z interwencjami trwającymi krócej niż 6 miesięcy HbA1c nie zmieniła się istotnie (–0,01 [95% CI – 0,44; 0,41], p = 0,95).
W badaniu ankietowym ponad połowa respondentów z cukrzycą typu 1 (n = 549) i 1/3 z cukrzycą typu 2 (n = 210) zgłosiła stosowanie aplikacji do samodzielnego monitorowania leczenia. MySugr i aplikacje do ciągłego monitorowania poziomu glukozy, takie jak: Dexcom, Freestyle Libre i Xdrip +, były jednymi z najpopularniejszych aplikacji dla diabetyków. W obu grupach respondentów skumulowany wynik dotyczący zachowań związanych z samoopieką był znacznie wyższy wśród użytkowników aplikacji dla diabetyków (w porównaniu z osobami nieużywającymi aplikacji), a wynik dla trzech indywidualnych elementów samoopieki, a mianowicie monitorowanie stężenia glukozy we krwi, dieta ogólna i aktywność fizyczna, był znacznie wyższy wśród użytkowników aplikacji dla diabetyków niż wśród osób niestosujących. Po uwzględnieniu czynników zakłócających stosowanie aplikacji dla chorych z cukrzycą zwiększyło skumulowany wynik samoopieki o 1,08 (95% CI: 0,46–1,7) jednostek wśród osób z cukrzycą typu 1 oraz o 1,18 (95% CI: 0,26–2,09) jednostek wśród osób z cukrzycą typu 2 [8].

Aplikacje do zarządzania cukrzycą

Rynek aplikacji wspierających zarządzanie cukrzycą rozwija się bardzo dynamicznie, co umożliwia wybranie aplikacji bardziej bądź mniej zaawansowanej, odpowiedniej dla potrzeb danego użytkownika. Aplikacje oferują szerokie możliwości skorzystania z funkcji oceniających najważniejsze elementy leczenia cukrzycy, wśród nich analizę glikemii, żywienia, masy ciała, wysiłku fizycznego, kalkulację dawki insuliny oraz edukację zarządzania cukrzycą. Część aplikacji daje również możliwość kontaktu z grupami społecznymi, personelem medycznym czy apteką. Ta funkcja umożliwia przykładowo przesyłanie danych z aplikacji do poradni diabetologicznej w celu omówienia wyników leczenia w czasie teleporady. Dzięki aplikacji możliwa jest realizacja e-recepty w aptece bez wychodzenia z domu. Aplikacje zawierają kalendarz z aktywnościami związanymi z cukrzycą, np. przypominają o wizycie u lekarza. Bardziej zaawansowane aplikacje oferują kontakt z wykwalifikowanym edukatorem, który pomaga w terapii cukrzycy. Część aplikacji jest płatnych lub oferuje płatne pakiety usług. Pewnym ograniczeniem w wyborze aplikacji może być język. 
Najprostsze aplikacje zawierają elektroniczny dzienniczek samokontroli cukrzycy, do którego można samodzielnie wpisywać glikemię lub przesyłać stężenie glukozy ze współpracujących z aplikacją glukometrów lub urządzeń do pomiaru glikemii za pomocą skanowania (FGM) oraz ciągłego pomiaru glikemii (CGM). Do niektórych aplikacji dane z glukometru są przesyłane automatycznie poprzez połączeniu Bluetooth, inne wymagają zgrania glikemii np. poprzez połączenie glukometru za pomocą kabla z telefonem, na którym jest zainstalowana aplikacja. Aplikacje pomagają użytkownikom analizować glikemię poprzez wizualizację kolorami hipo-, hiper- i normoglikemii, tworzenie wykresów glikemii, szacowanie średnich wartości glikemii, czasu w docelowym zakresie, współczynników oceniających wahania glikemii, HbA1c, wskazują na trendy glikemii oraz wyświetlają podpowiedzi sugerujące możliwe przyczyny nieprawidłowego stężenia glukozy i podpowiadają rozwiązania. 

Przegląd aplikacji zawierających dzienniczki elektroniczne

Jednym z najpopularniejszych dzienniczków elektronicznych wspierających terapię cukrzycy jest aplikacja mySugr. Aplikacja mySugr dostępna jest w uboższej wersji standard oraz w wersji PRO. Aplikacja mySugr Pro jest dostępna bezpłatnie dla osób korzystających z glukometru Accu Chek® Instant. Dane z glukometru przesyłane są poprzez połączenie Bluetooth do aplikacji. mySugr Pro umożliwia monitorowanie glikemii, wpisywanie insuliny i leków, szacowanie HbA1c, monitorowanie węglowodanów i wysiłku fizycznego, wykonywanie zdjęć posiłków oraz posiada funkcję kalkulatora bolusa. Przypomina o pomiarze stężenia glukozy. Umożliwia tworzenie dziennych, tygodniowych i miesięcznych raportów, które można udostępniać lekarzowi. Dzienniczek można synchronizować z aplikacją Health (Zdrowie) i na odwrót. Aplikacja Health gromadzi wszystkie dane zdrowotne i fitness, w tym dane dostarczane z licznika kroków w telefonie, innych aplikacji (treningi, dieta, ciśnienie krwi, glikemia) oraz zewnętrznych urządzeń (opaski sportowe, zegarki, wagi – puls, EKG, analiza składu ciała, analiza snu). Dane do aplikacji Health można też wprowadzać ręcznie. Dzięki synchronizacji różnych aplikacji pacjent gromadzi w jednym miejscu więcej danych dotyczących swojego zdrowia.
Dla użytkowników glukometru Accu-Chek Instant dostępna jest również aplikacja Accu-Chek Connect. Aplikacja umożliwia wprowadzanie zdjęć posiłków, umieszczanie notatek dotyczących wielkości posiłku, ilości węglowodanów i kalorii, dawki insuliny, ćwiczeń fizycznych, leków, ciśnienia krwi, masy ciała i stanu zdrowia. Wykresy pomagają w identyfikacji trendów glikemii i wzorców. Za pomocą konta w Accu-Chek Connect Online można udostępnić informacje dotyczące terapii cukrzycy personelowi medycznemu (wiadomość e-mail lub SMS). Aplikacja posiada funkcję kalkulacji dawki insuliny. Ta funkcja musi zostać uaktywniona przez lekarza, który powinien wprowadzić dane konieczne do obliczenia dawki insuliny.
Aplikacja Diabdis jest nie tylko elektronicznym dzienniczkiem, ale również pełni funkcję programu edukacyjnego, którego celem jest pomoc w zarządzaniu cukrzycą. Poprzez czat daje możliwość konsultacji ze specjalistami: edukatorem diabetologicznym, lekarzem, dietetykiem i psychologiem. Ponadto Diabdis oferuje opcję opiekuna cukrzycowego, którym jest specjalistą na co dzień współpracującym z pacjentem oraz udostępnia materiały edukacyjne w formie e-booków. Do aplikacji można wpisać posiłki (rodzaj i liczbę), dawkę insuliny, informacje o stresie i dodatkowej chorobie, aktywność fizyczną (rodzaj aktywności, czas trwania, modyfikacja dawki insuliny) oraz niecodzienne zdarzenia. Aplikacja zawiera funkcję kalkulatora wymienników. Apteczka Diabdis gromadzi informacje o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach diety, umożliwia wystawienie e-recepty w ramach telekonsultacji z lekarzem współpracującym z Diabdis oraz zamówienie leków online w wybranej aptece. Aplikacja współpracuje z glukometrami Diagnostic GOLD oraz One Touch Select Plus poprzez korzystanie z glukotransmitera Diabdis. 
Powszechnie stosowany glukometr CONTOUR PLUS ONE łączy się z aplikacją CONTOUR DIABETES za pomocą Bluetooth. Aplikacja umożliwia zapisywanie diety, aktywności fizycznej, insuliny, leków, dodawanie zdjęć, notek oraz nagrań głosowych. Uwidacznia na jednym ekranie dawki insuliny, przyjmowane węglowodany i glikemie oraz udostępnianie raportu lekarzowi. Przypomina o badaniu glikemii. Ponadto aplikacja pomaga w zidentyfikowaniu trendów glikemii oraz zwiera materiały edukacyjne o potencjalnych przyczynach nieprawidłowych wyników pomagające w regulacji glikemii.
Aplikacja forDiabetes: diabetes self-management app umożliwia gromadzenie danych dotyczących glikemii, węglowodanów, wysiłku fizycznego, leków, ciśnienia krwi i masy ciała. Zapewnia automatyczne wprowadzanie danych za pomocą aplikacji innych firm i glukometrów z połączeniem Bluetooth lub NFC, takich jak: Google Fit, Fitbit, glukometry Contour Next ONE i Contour Plus ONE i inne. Dane można również wprowadzać ręcznie. Szacuje HbA1c na podstawie historii stężenia glukozy we krwi. Aplikacja analizuje wszystkie informacje i eksportuje szczegółowe raporty, które można udostępnić lekarzowi. Pozwala ustawić cele dla zakresu glukozy we krwi, dziennej aktywności, dziennego spożycia węglowodanów, ciśnienia tętniczego i masy ciała. Wykresy oparte na zdefiniowanych celach uwidaczniają wyniki leczenia. Aplikacja przypomnienia o pomiarach czy wizytach. Dostępna jest w wielu językach, w tym w języku polskim. 
Aplikacja Glucose Buddy Diabetes Tracker umożliwia rejestrowanie glikemii, insuliny, leków, posiłków, masy ciała, ciśnienia krwi i HbA1c. Posiada obszerną bazę danych dotyczących produktów spożywczych. Śledzi trendy dotyczące glikemii, insuliny, masy ciała, ciśnienia krwi i HbA1c. Zawiera krokomierz oraz śledzi aktywność fizyczną i może integrować dane Apple Health. Wersja podstawowa jest bezpłatna. Odpłatna wersja premium oferuje bezpłatny dostęp do aplikacji zdrowotnych i fitness, takich jak aplikacja Fitness Buddy do ćwiczeń na siłowni i w domu oraz aplikacja Calorie Mama do automatycznego liczenia kalorii. 
Korzystając z dzienniczka dbees.com – diabetes under control, można dowolnie planować swoje codzienne czynności, uwzględniając własny plan posiłków i rodzaj czynności z nimi związanych. Dla każdej z zaplanowanych czynności można ustawić cykliczne przypomnienie. Aplikacja umożliwia rejestrację glikemii, insuliny, leków, posiłku, aktywności fizycznej, ciśnienia oraz wyników badań laboratoryjnych. Możliwa jest analiza danych oraz przesyłanie raportów do pracowników medycznych. Aplikacja dostępna jest w wielu językach, w tym w języku polskim. 
Diabetes:M to rozbudowana aplikacja, która zawiera dzienniczek samokontroli cukrzycy, w którym można zanotować wartość glikemii, dawki leków, masę ciała, ciśnienie krwi, aktywność fizyczną, posiłek oraz wyniki badań laboratoryjnych. Aplikacja udostępnia bazę produktów spożywczych oraz umożliwia skorzystanie z opcji kalkulatora bolusa insuliny. Analizuje dane zaimportowane z różnych urządzeń, tworzy raporty i przesyła do pracowników medycznych.

Przegląd aplikacji żywieniowych

Aplikacja MyFitnessPal zawiera bazę danych ponad 6 000 000 produktów ze wszystkich kuchni świata. Skaner kodów kreskowych pozwala skanować kody kreskowe produktu i szukać dopasowania w bazie danych. Aplikacja umożliwia śledzenie wszystkich głównych składników odżywczych, takich jak: kalorie, tłuszcze, białka, węglowodany, cukry, błonnik, cholesterol. Umożliwia dodawanie wielu pozycji, zapisywanie całych posiłków, wprowadzanie własnych przepisów i obliczanie ich wartości odżywczych. Ponadto aplikacja oferuje ponad 350 ćwiczeń fizycznych. Pozwala na śledzenie ćwiczeń kardio i siłowych. Umożliwia tworzenie własnych ćwiczeń. W aplikacji tworzone są spersonalizowane cele bazujące na konkr...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy