Czym jest hiperinsulinemia?
Hiperinsulinemią nazywany jest przewlekle wyższy niż prawidłowy poziom insuliny we krwi. Zaburzenie tego rodzaju bywa jednym z wczesnych laboratoryjnych sygnałów zaburzeń metabolicznych, które często towarzyszą nadwadze i otyłości. W wielu przypadkach hiperinsulinemia pojawia się jeszcze przed wystąpieniem podwyższonego stężenia glukozy we krwi.
POLECAMY
Przewlekle podwyższone stężenie insuliny jest najczęściej następstwem insulinooporności, czyli stanu, w którym tkanki organizmu wykazują zmniejszoną wrażliwość na ten hormon. Organizm zwiększa wówczas jego wydzielanie, aby utrzymać prawidłową glikemię. Z czasem mechanizm kompensacyjny ulega jednak wyczerpaniu, a trzustka może nie być w stanie produkować insuliny w ilości wystarczającej do wyrównania zaburzeń. W efekcie może dojść do rozwoju stanu przedcukrzycowego, a następnie rozwoju cukrzycy typu II.
Objawy hiperinsulinemii
Objawy związane z podwyższonym stężeniem insuliny, zwłaszcza we wczesnych etapach rozwoju insulinooporności, mogą być mało charakterystyczne. W niektórych przypadkach przez długi czas nie obserwuje się wyraźnych dolegliwości, jednak wraz z postępem zaburzeń zaczynają być odczuwalne. Do możliwych objawów towarzyszących nadmiarowi insuliny należą m.in.:
- senność i zmęczenie po posiłku,
- napady silnego głodu,
- trudności w redukcji masy ciała,
- przyrost masy ciała,
- spadki energii w ciągu dnia,
- rozdrażnienie.
Symptomy hiperinsulinemii, jeśli występują, odzwierciedlają brak równowagi w dynamice stężenia glukozy i insuliny. U części osób po posiłku może dochodzić do spadku glukozy, czemu mogą towarzyszyć objawy sugerujące hipoglikemię reaktywną. W stanie tym, kilka godzin po spożyciu posiłku dochodzi do tzw. wyrzutu insuliny. Objawy mogą wówczas obejmować np. drżenie rąk, kołatanie serca czy nadmierną potliwość.
Diagnostyka hiperinsulinemii – kiedy lekarz może zlecić wykonanie badań?
Oznaczenie stężenia insuliny we krwi wykorzystuje się w diagnostyce zaburzeń gospodarki węglowodanowej. Badanie poziomu insuliny może być wykonywane m.in. w przypadku podejrzenia:
- insulinooporności,
- hiperinsulinemii,
- cukrzycy lub stanu przedcukrzycowego,
- hipoglikemii.
Hiperinsulinemia – badania diagnostyczne
Podstawą diagnostyki jest oznaczenie we krwi stężenia glukozy i insuliny (badania te są dostępne w wielu laboratoriach, m.in. ALAB laboratoria: https://www.alab.pl/badanie/insulina-l97). Normy nie są określane wyłącznie na podstawie typowych przedziałów, wymagają odniesienia do kontekstu klinicznego. Wykorzystuje się wskaźnik HOMA-IR, który pozwala wstępnie ocenić stopień ewentualnej insulinooporności. W wybranych sytuacjach lekarz może rozszerzyć diagnostykę o OGTT, czasem z jednoczesnym oznaczeniem insuliny – tzw. krzywą insulinową.
W rozszerzonej diagnostyce metabolicznej uwzględnia się również:
- hemoglobinę glikowaną (HbA1c) – ocenia średnie stężenie glukozy z ostatnich 2–3 miesięcy,
- profil lipidowy (cholesterol całkowity, LDL, HDL, trójglicerydy),
- próby wątrobowe (ALT, AST) – w kierunku stłuszczenia wątroby,
- oznaczenie masy ciała, obwodu talii i ciśnienia tętniczego.
Podsumowanie
Hiperinsulinemia może przez długi czas nie dawać jednoznacznych objawów, dlatego łatwo ją przeoczyć. Gdy dolegliwości się pojawiają, najczęściej mają mało charakterystyczny charakter i mogą obejmować zaburzenia sytości, spadki energii oraz trudności z kontrolą masy ciała. U części osób występują także objawy związane z nagłymi zmianami stężenia glukozy we krwi, zwłaszcza po posiłkach.
W przypadku występowania takich dolegliwości lub podejrzenia zaburzeń metabolicznych należy skonsultować się z lekarzem, który zadecyduje o diagnostyce – może ona obejmować oznaczenie insuliny we krwi i badania uzupełniające, które pozwalają ocenić gospodarkę węglowodanową.
Bibliografia
- https://www.mp.pl/endokrynologia/ekspert/288739,insulinoopornosc-jako-pseudochoroba-powszechny-problem-w-gabinecie-diabetologa-i-endokrynologa,1
- https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/hiperinsulinemia-co-to-jest-i-jak-sie-objawia-diagnostyka-i-leczenie/
- Wierusz-Wysocka, Bogna. "Zespół metaboliczny i cukrzyca." Folia Cardiologica 2, no. 8 (2007): 352–358.
- Sieradzki J. Otyłość a cukrzyca. Przewodnik Lekarza/Guide for GPs. 2000:90-97.
Artykuł sponsorowany
